อำเภอหางดง

0
3622

หางดง (คำเมือง: Lanna-Hang Dong.png) เป็นอำเภอหนึ่งในเขตปริมณฑลของนครเชียงใหม่ที่มีความเจริญเติบโตอย่างรวดเร็ว ส่งผลให้อำเภอหางดงมีความพร้อมทุกๆด้าน มีการเติบโตอย่างอสังหาริมทรัพย์ บ้านจัดสรร โรงแรมรีสอร์ท ธุรกิจค้าปลีก ห้างสรรพสินค้าจำนวนมาก

หางดงปัจจุบันมีสภาพเมืองที่กลมกลืนกับนครเชียงใหม่จนเรียกได้ว่าคือเมืองเดียวกัน อำเภอหางดงมีสภาพทางเศรษฐกิจดีมาก มีการจราจรที่คับคั่งที่สุดในจังหวัดเชียงใหม่ อีกทั้งเป็นอำเภอที่รองรับความเจริญของนครเชียงใหม่เพื่อขยายไปยังศูนย์กลางทางตอนใต้ของจังหวัดเชียงใหม่อีกด้วย

ชื่อเดิม

เดิมชื่อ อำเภอแม่ท่าช้าง แล้วเปลี่ยนเป็น อำเภอหางดง ในปี พ.ศ. 2460 จนถึงปัจจุบัน

ประวัติ

อำเภอหางดง    เดิมมีนามว่า “แขวงแม่ท่าช้าง”  เป็นเขตการปกครองที่ตั้งขึ้นในสมัยรัชกาลที่  5  โดยรัฐบาลกลางที่กรุงเทพฯ    จัดระบบการปกครองที่เรียกว่า    มณฑลเทศาภิบาล กำหนดแบ่งเมืองเชียงใหม่เป็นหัวเมืองชั้นนอกและหัวเมืองชั้นในแขวงแม่ท่าช้างจัดอยู่ในเขตหัวเมืองชั้นในหัวหน้าผู้รับผิดชอบเรียกว่า  “นายแขวง”  นายแขวงคนแรกของแขวงแม่ท่าช้าง คือ หลวงคชดิษฐาภิบาล (ไผ่)  ระหว่างปี  พ.ศ. 2451 – 2453  แขวงแม่ท่าช้างได้เปลี่ยนฐานะเป็นชื่ออำเภอหางดง

พื้นที่อำเภอหางดงก่อนนี้มีสภาพรกร้างว่างเปล่า  ทั้งหมู่บ้านและราษฎรมีน้อย  เวลานั้นมีพญามะโน  เจ้าน้อยมหาอินทร์ และพญาประจักร์  ได้ครอบครอง  ขึ้นตรงต่อเจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่

ที่เรียกว่า  “แม่ท่าช้าง”  นั้น  กล่าวกันว่า  ในท้องที่นี้มีดงกรรมอยู่ดงหนึ่ง  เป็นดงไม้สัก  มีลำน้ำแม่ท่าช้างไหลผ่านดงนี้ อยู่ห่างจากที่ว่าการอำเภอนี้ขึ้นไปทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือประมาณ 1 กิโลเมตร  เวลาเมื่อเจ้านายทางเชียงใหม่จะไปยังจังหวัดแม่ฮ่องสอนหรือขุนยวมก็เดินผ่านทางนี้  เมื่อมาถึงดงนี้จำต้องลงจากหลังช้างแล้วข้ามท่านี้เข้าดงไป     จึงเรียกลำน้ำนี้ว่า  “แม่ท่าช้าง”  ในสมัย  ร.ศ.120  ทางการได้มีการให้จัดตั้งแขวงขึ้น  โดยพิจารณาถึงหมู่บ้านใหญ่  ๆ  หลายตำบลรวมกันในระยะทางที่จะไปมาถึงได้ภายใน  6  ชั่วโมง  หรือ มีราษฎรมากกว่าหมื่นคนจึงจัดเป็นหนึ่ง ๆ ทำนองอำเภอหนึ่งเช่นเดี๋ยวนี้  ในขณะนั้นจึงเรียกว่า   “แขวงแม่ท่าช้าง”  บ้างก็ว่า  “แม่ท่าช้าง”  มาจากคำว่า  “แม่ต๋า จ้าง”  หรือ “แม่ตาช้าง”  ซึ่งหมายถึง ลำน้ำ  แม่ท่าช้าง  ที่ต้นน้ำออกมาจากช่องน้ำเล็ก ๆ  เหมือนตาช้าง  จึงเรียกว่า “แม่ต๋าจ้าง”

ปี พ.ศ. 2457   ทางการได้เปลี่ยนชื่อใหม่  เพื่อให้ตรงกับนามตำบลที่ว่าการอำเภอตั้งอยู่เป็นอำเภอ “หางดง”   เพราะอยู่ทางทิศใต้ของดงกรรมดังกล่าว  คำว่า  หาง  แปลว่า  ท้าย  คือทางทิศใต้หรือท้ายของดงกรรม  ต่อมาวันที่  12  กันยายน  พ.ศ. 2481   สำนักนายกรัฐมนตรีได้ออกประกาศว่า  “ ได้รับพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ  ให้ยุบอำเภอหางดง  เป็นกิ่งอำเภอ  ขนานนามว่า  กิ่งอำเภอหางดง และให้ไปขึ้นอยู่ในความปกครองของอำเภอเมืองเชียงใหม่  ในเดือนเดียวกันนี้กระทรวงมหาดไทยได้มีคำสั่งที่  206/2481  ลงวันที่  13  กันยายน  2481   อนุมัติให้ตำบลหารแก้ว   ตำบลสันกลาง  และตำบลหนองตอง  ไปขึ้นอยู่ในความปกครองของอำเภอ  สันป่าตองกับโอนตำบลขัวมุงและตำบลสันทรายไปขึ้นอยู่ในความปกครองของอำเภอสารภี   คงเหลืออยู่  8  ตำบลเท่านั้น  การไปขึ้นกับอำเภอเมืองเชียงใหม่นั้น   ต่อมาปรากฏว่าประชาชนได้รับความเดือดร้อน เนื่องจากต้องเดินทางไปติดต่อราชการที่อำเภอเมือง   ระยะทางถึง   15  กิโลเมตร  ในปี  พ.ศ. 2490  ทางราชการได้พิจารณาขึ้นเป็นอำเภอหางดงอีกครั้งหนึ่ง และให้รวมตำบลหารแก้วและตำบลหนองตอง  กลับมาขึ้นกับอำเภอหางดงเหมือนเดิม  และแต่งตั้งในให้นายเที่ยง  ถีระวงษ์   ตำแหน่งผู้ตรวจการเทศบาลจังหวัดตาก  มาดำรงตำแหน่งเป็นนายอำเภอหางดงเป็นคนแรก

คำขวัญ

“เศรษฐกิจดี สตรีแสนสวย ร่ำรวยหัตถกรรม วัฒนธรรมมั่นคง หางดงพัฒนา”

ที่ตั้งและอาณาเขต

อำเภอหางดงมีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอและจังหวัดใกล้เคียงดังนี้

ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอสะเมิงและอำเภอแม่ริม
ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอเมืองเชียงใหม่และอำเภอสารภี
ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอเมืองลำพูน (จังหวัดลำพูน) และอำเภอสันป่าตอง
ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอสันป่าตอง อำเภอแม่วาง และอำเภอสะเมิง

การแบ่งเขตการปกครอง

การปกครองส่วนภูมิภาค

อำเภอหางดงแบ่งเขตการปกครองออกเป็น 11 ตำบล 109 หมู่บ้าน ได้แก่

ลำดับที่ อักษรไทย อักษรโรมัน จำนวนหมู่บ้าน ประชากรทั้งหมด
(พ.ศ. 2559)[1]
ประชากรแยกตามส่วนท้องถิ่น
(พ.ศ. 2559)[1]
1. หางดง Hang Dong 9 10,866 7,129
3,737
(ทต. หางดง)
(ทต. แม่ท่าช้าง)
2. หนองแก๋ว Nong Kaeo 9 5,365 5,365 (ทต. หนองแก๋ว)
3. หารแก้ว Han Kaeo 9 5,815 5,815 (ทต. หารแก้ว)
4. หนองตอง Nong Tong 14 8,612 8,612 (ทต. หนองตองพัฒนา)
5. ขุนคง Khun Khong 9 5,174 5,174 (อบต. ขุนคง)
6. สบแม่ข่า Sop Mae Kha 5 2,413 2,413 (อบต. สบแม่ข่า)
7. บ้านแหวน Ban Waen 13 10,713 10,713 (ทต. บ้านแหวน)
8. สันผักหวาน San Phak Wan 7 14,557 14,557 (ทต. สันผักหวาน)
9. หนองควาย Nong Khwai 12 10,759 10,759 (ทต. หนองควาย)
10. บ้านปง Ban Pong 11 5,331 5,331 (ทต. บ้านปง)
11. น้ำแพร่ Nam Phrae 11 6,830 6,830 (ทต. น้ำแพร่พัฒนา)
รวม 109 86,435 78,848 (เทศบาล)
7,587 (อบต.)

การปกครองส่วนท้องถิ่น

ท้องที่อำเภอหางดงประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 12 แห่ง ได้แก่

เทศบาลตำบลหนองตองพัฒนา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองตองทั้งตำบล
เทศบาลตำบลหางดง ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลหางดง
เทศบาลตำบลหารแก้ว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหารแก้วทั้งตำบล
เทศบาลตำบลบ้านแหวน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านแหวนทั้งตำบล
เทศบาลตำบลสันผักหวาน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสันผักหวานทั้งตำบล
เทศบาลตำบลหนองควาย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองควายทั้งตำบล
เทศบาลตำบลแม่ท่าช้าง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหางดง (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลหางดง)
เทศบาลตำบลหนองแก๋ว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองแก๋วทั้งตำบล
เทศบาลตำบลบ้านปง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านปงทั้งตำบล
เทศบาลตำบลน้ำแพร่พัฒนา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลน้ำแพร่ทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลขุนคง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลขุนคงทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลสบแม่ข่า ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสบแม่ข่าทั้งตำบล